DIERENRECHTEN

Dierenrechten in de middeleeuwen

Varkens, koeien, kippen en andere landbouwdieren hebben een zeer onnatuurlijke levenswijze. Veel komen nooit buiten en vrijwel allemaal sterven ze een vroege dood. De boeren houden ze enkel voor hun melk, vlees, wol of eieren, ze zijn productiemiddel.

Wetten

Dit lijkt haaks te staan op de Wet Dieren, die op 1 januari 2013 is ingegaan.
In de wet wordt de ‘intrinsieke waarde’ van het dier erkend. Een dier heeft zijn eigen waarde, het zijn wezens met gevoel, zegt de wet. Wat inhoudt dat ‘inbreuk op zijn integriteit of welzijn’ niet mag. Dan volgt een cryptische toevoeging dat de inbreuk ‘verder dan redelijkerwijs noodzakelijk’ voorkomen moet worden. Hoe bedoelt u? Het volgende zinsdeel lijkt duidelijker: de zorg voor dieren moet ‘redelijkerwijs’ zijn verzekerd.
Weer redelijkerwijs. Er zit dus rek in de inbreuk en de zorg. Dat moet ook wel, hoe kun je anders dieren houden voor de slacht en de productie van melk of eieren. Of massaal vissen uit de zee halen.
Over dierenmishandeling is de wet ook duidelijk: mag niet, zonder redelijk doel. Maar wat zou met het laatste bedoeld worden? Vivisectie?
Nog een mooie. Je mag geen dieren gebruiken voor de productie van dierlijke producten. Maar gelukkig voor de veeboeren en de vleeseters: bij algemene maatregel van bestuur worden hierop uitzonderingen gemaakt.
Tenslotte mogen dieren volgens deze wet niet gedood worden. Behalve als het gaat om bedrijfsmatige productie van dierlijke producten en (weer) door een algemene maatregel van bestuur aangewezen gevallen.
Veeboeren, vissers, slachters en jagers hoeven zich geen zorgen te maken. Als ze het maar een beetje netjes houden.
Tet slot hebben we in Nederland nog de Wet Natuurbescherming, die op 1-1-2017 in werking ging. Hierin ook bepalingen over omgang met dieren, die vooral betrekking hebben op in het wild levende dieren.

Grondwet

Veel organisaties willen dat dierenrechten worden opgenomen in de Grondwet.
De bekendste zijn Animal Rights en PETA, en, in Nederland, de Partij voor de Dieren en de PVV. Ook GroenLinks was ooit voor en heeft in 2005 een wetsvoorstel in de Tweede Kamer ingediend. De Raad van State was positief, maar tot behandeling is het niet gekomen. Waarschijnlijk door gebrek aan steun in de Kamer. GroenLinks heeft het voorstel ingetrokken. De SP wil niet verder gaan dan een zorgplicht in de Grondwet op te nemen.
Op rechts hoor je D66,  CDA en VVD niet over (grond)rechten voor dieren. Daar gaat het alleen om goede zorg, inperken van transport en – vooruit – niet (te veel) tegen het milieu ingaan. Vooral de zogenaamd christelijke partijen stellen erg teleur. Geen echte compassie voor dieren, alleen oog voor het economisch belang van boeren en verwante ondernemers.

In 1978 bracht de Internationale Liga voor Dierenrechten de ‘Proclamatie van de rechten van het dier’ uit. De proclamatie zegt over ‘landbouwhuisdieren’, dat deze recht hebben op leven en groei volgens hun eigen tempo en dat ze niet uit winstbejag anders mogen worden behandeld. Massaal doden van dieren is, vindt de Liga, een misdaad tegen de soort en dus genocide.

Teleurstellend vind ik de opvatting van Amnesty International: “De pogingen tot formulering van dierenrechten laten de beperkingen van het beginsel van recht zien. In werkelijkheid kunnen aan dieren geen ‘rechten’ worden toegekend: dieren hebben niet de geestelijke vermogens die nodig zijn om als rechtspersoon op te treden.”
Dit lijkt me onzin. Dat een dier niet als rechtspersoon kan optreden, hoeft niet te betekenen dat het geen rechten heeft. Een baby of een demente is ook niet in staat op te treden in een rechtszaak, maar hij/zij heeft wel degelijk rechten.

Literatuur

Belangrijke mensen van de Animal Rights beweging zijn Peter Singer en Tom Regan.
In 1975 kwam de Australische filosoof Peter Singer met zijn boek ‘Animal Liberation’, een ‘vlammend protest’ tegen het onrecht in veeteelt en laboratoria. Kort gezegd komt het er op neer, dat dieren net als mensen pijn en genot kunnen ervaren, dat ze belangen hebben en dat we daarmee rekening moeten houden net als we dat met mensen doen. Het argument dat ze niet kunnen praten, vindt hij niet opgaan. Tom Regan, Amerikaans filosoof, is een tegenstander van ieder gebruik van dieren. Hij werd al werkend aan zijn boek ‘The Case for Animal Rights’ (1983) een ‘abolitionist’, in voorgaande eeuwen een voorstander van afschaffing van de slavernij. Regan vindt dat elk dier ‘inherente’ waarde (vergelijk de term ‘intrinsieke waarde’ in de Wet Dieren) heeft, wat tot consequentie heeft dat het bescherming verdient. (Uit: Laura Brokken’s masterscriptie ‘Dierenrechten en intensieve veehouderij‘, 2010. Zie ook: DJ Verdonk, Dierenrechten, 2016)

De vergelijking met de strijd tegen de slavernij en ook met de vrouwenemancipatie wordt vaker gemaakt, onder anderen door Marianne Thieme in ‘Groeiend Verzet’, (2019). Zij denkt dat de strijd voor de dieren net zo’n moeizaam proces is, met veel onbegrip en tegenstand. Het is inderdaad zo, dat de meeste mensen vlees blijven eten, vorig jaar zelfs meer dan het jaar ervoor. Veeboeren moet je helemaal niet aankomen met dierenrechten, voor hen is het doden en slachten van dieren ‘normaal’. Getuige onder meer hun protesten tegen de bezetting van een varkenshouderij in Boxtel.
Maar Thieme is optimistisch, ook de slaven en de vrouwen werden uiteindelijk bevrijd. Hoewel er ook in deze zaken nog veel te doen valt.

Wie meent dat dieren geen rechten hebben, omdat ze geen taal hebben, moet Eva Meijer’s boek ‘Dierentalen’ (2016) lezen. Aan de hand van veel onderzoek laat zij zien, dat dieren wel degelijk over communicatiemiddelen, oftewel taal, beschikken.
Olifanten hebben een woord voor ‘mens’, wat – hoe  is het mogelijk - gevaar betekent. Ze hebben zelfbewustzijn, blijkt uit testen met spiegels. Prairiehonden waarschuwen elkaar als er mensen in de buurt zijn, die ze zelfs beschrijven. Dolfijnen noemen elkaar bij naam. Talen van walvissen, inktvissen, bijen (bijendans!) en veel vogels hebben een grammatica. Onderzoekers hebben apen woorden geleerd, die ze (de apen) ook nog eens begrepen.
Ik heb ooit een kip gehad, die me heel goed kon duidelijk maken wat ze wou, meestal eten of op mijn schouder zitten. Met mijn katten wissel ik altijd uitvoerig van gedachten. De taal van dieren is anders dan van mensen, maar bestaat. Ook koeien, varkens en geiten communiceren met elkaar. Het argument, dat veel dieren geen verstand en taal hebben en dat we ze daarom op mogen eten, gaat niet op.

Janneke Vink, in 2019 gepromoveerd op het proefschrift ‘The Open Society and its Animals’, noemt drie redenen om dierenrechten op te nemen in de Grondwet:
1. de overheid oefent macht over dieren uit en ze leven op het grondgebied van de staat. Hierdoor maken ze net als wij onderdeel uit van het volk.
2. we kennen individuen rechten toe omdat ze belangen hebben. Dieren hebben evengoed belangen: ze willen immers, net als wij, niet gemarteld of vermoord worden.
3. het komt ons rechtssysteem ten goede. Ons recht staat nu ver af van hoe de wereld in elkaar zit. Het lijkt alsof wij goden op aarde zijn, terwijl dieren dezelfde grondwettelijke status hebben als een wc-rol of een gebouw, namelijk geen.
Zij noemt de veehouderij in zijn huidige vorm een schandvlek op onze beschaving (Volkskrant, 21-10-19).

En zo is het!

25/3/20

Toevoeging
Vandaag, 11 april 2020, staat er in Trouw een artikel over het onderzoek dat de taalkundige Leonie Cornips doet naar taal bij koeien: 'Koeien die groeten? Zeker weten'. Zij vraagt zich af of we onze relatie met dieren niet grondig moeten herzien. 

Opinie: 'Henk Bleker, waar is je medeleven met dieren?'

Dit artikel stond in het Dagblad van het Noorden op 1-11-2019

In de veehouderij gaat het wel over dierenwelzijn, maar nooit of het ethisch is dieren te doden voor het welbevinden van de mens. Terwijl er toch ooit een wet is aangenomen die stelt dat dieren een intrinsieke waarde hebben. Open brief aan Henk Bleker (Dagblad van het Noorden, 1-11-2019)

 

Beste Henk,

Wij hebben elkaar een jaar of tien geleden regelmatig gesproken over de plannen voor de zuidelijke ringweg in Groningen. Jij was toen gedeputeerde van de provincie Groningen, ik woordvoerder van de Actiegroep Tunnelvariant. Het zal je niet zijn ontgaan dat de ombouw inmiddels in volle gang is.
Maar ik wil het over iets heel anders met je hebben. Over kalveren om precies te zijn. En ander vee. Donderdag 17 oktober besteedde Zembla op tv aandacht aan mestkalveren. Kortgeleden opperde jij (ik las het bij Melkvee.nl), dat Nederland kalveren moet importeren, om de kosten te drukken. Netwerk Grondig stelde in de uitzending daarentegen dat de import van kalveren moet stoppen. In beide gevallen valt het me op dat jullie over de kalveren spreken als producten en handelswaar. Over wat het kalf er zelf van vindt (een vreemde gedachte?), hoor ik niets. Het dier als producent van vlees.

Schijn bedriegt

Door de eeuwen heen heeft de mens dieren gegeten. Daar leek altijd weinig discussie over te zijn. Ook bij ons is het alsof het bij onze normen en waarden hoort. Maar schijn bedriegt. Oude Grieken als Theophrastus, Pythagoras en Plutarchus veroordeelden al het eten van vlees. Mogelijk spreken de voorbeelden van kerkvader Clemens van Alexandrië („beter blij te zijn dan je lichaam te gebruiken als begraafplaats voor dieren”) en van de Benedictijnen (de monniken mochten oorspronkelijk geen vlees eten) je meer aan. Per slot ben je een gerenommeerd CDA-politicus.

Medelijden?

Ik lees regelmatig Boerderij.nl en verwante bladen. Ik verbaas me altijd weer over het gemak waarmee mensen in de veehouderij (niet) praten over dieren. Bij de melkveeboeren geen woord van medelijden over kalfjes die na de geboorte al of niet direct bij de koe worden weggehaald, geen woord over de stierkalfjes die enkel van ‘nut’ zijn voor de slacht. Anderhalf miljoen worden er per jaar alleen al gedood voor de Amerikaanse markt. Bij Pigbusiness vormen de marktprijzen het belangrijkste nieuws. Geen woord van medeleven over de 15 miljoen varkens die elk jaar gedood en geslacht worden. En dan de kippen: meer dan 620 miljoen gaan er jaarlijks over de kling.
Henk, dit kan toch niet langer zo?

Ethisch?

Dieren in de veeteelt zijn alleen ten dienste van de mens, zoals dat vroeger met de slaven het geval was bij de slavenhouders. In de veehouderij gaat het wel over dierenwelzijn, maar nooit of het ethisch is dieren te doden voor het welbevinden van de mens. Terwijl er toch ooit een wet is aangenomen die stelt dat dieren een intrinsieke waarde hebben.
In de boerenwereld is de laatste tijd veel te doen. Boeren voelen zich te kort gedaan en bedreigd in hun bestaan. Alom protesten. Het draait allemaal om de invloed die met name de veeteelt heeft op de natuur en de maatregelen die de regering wil nemen. Twee week geleden was je erbij op het Malieveld. Laatst moest de deur van het jou bekende provinciehuis aan het Martinikerkhof het ontgelden.

Dierenrechten

Maar ik stel dat er nog belangrijker zaken spelen: de ethische kant of zo je wilt de rechten van de dieren. Ik zou willen dat de boeren - als ze na alle protesten tijd hebben voor andere zaken - zich daar eens mee bezig houden. Alvast een voorschot: ik denk niet dat er geen leven meer is voor de boeren als we overstappen naar een (meer) plantaardige leefwijze.
Tot slot. Ik ken een melkveehoudersgezin van wie de vrouw elke keer stil in huis zat te huilen als de kalfjes naar de slacht gingen. Ze zijn gestopt.

Toevoeging Dagblad van het Noorden: Wim Maat is gepensioneerd zorgmedewerker en zet zich al geruime tijd in voor dierenrechten.

'Dierenextremisten'

De voorzitters van LTO en POV, Calon en Janssen, noemen de mensen die opkomen voor de rechten van dieren 'extremisten' (Trouw, 8-1-2019). In werkelijkheid zijn dat natuurlijk de veeboeren, die hun brood verdienen met de dood van dieren.

Immers varkens worden gehouden voor de slacht. Bij de koeien gaat van de kalfjes de helft, de stieren, dezelfde weg, net als de mannetjeskuikens bij de kippen, die in de shredder verdwijnen. Uiteindelijk worden ook de volwassen dieren als ze niet meer 'productief' zijn geslacht. Denk ook aan de dieren die met duizenden tegelijk in grote schuren worden gehouden en vaak nooit daglicht zien. 

Nee, voorzitters, de strijd tegen veeboeren houdt niet op bij een 'punt maken'.

9/1/2019

 

Gewetenloze ondernemers

Olie

Vorige week was het groot nieuws dat Shell in 1986 al een rapport publiceerde over de gevolgen voor het milieu van oliewinning en gebruik van fossiele brandstoffen. Toch ging het bedrijf ‘gewoon’ door met winnen en deed nauwelijks iets aan duurzaamheid.
De film Climate of Concern liet Shell in 1991 maken. De film werd in de jaren negentig wereldwijd als voorlichting vertoond op scholen en universiteiten.
In een memo uit 1979 van Shells kolendivisie werd al over het klimaatprobleem geschreven: de toename van CO2 in de atmosfeer was reden tot zorg en vroeg om verder onderzoek.  In de bronnenlijst van de studie uit 1986 werden tientallen papers en boeken over het broeikaseffect genoemd; de vroegste uit 1975.
Het Texaanse ExxonMobil begon al in de jaren zeventig het klimaat te bestuderen. In een interne memo  uit 1981 kreeg het management uitgelegd, dat de verwachte totale CO2-uitstoot in het jaar 2030 zou kunnen zorgen voor ‘catastrofale gevolgen (in ieder geval voor een aanzienlijk deel van de wereldbevolking).’ Hoewel er nog veel onzeker was over de precieze effecten, werd er binnen Exxon al in 1982 gerapporteerd dat er een ‘duidelijke wetenschappelijke consensus is ontstaan’ over het verband tussen uitstoot en opwarming.  Om de opwarming tegen te gaan ‘zou het gebruik van fossiele brandstoffen drastisch beperkt moeten worden,’ rapporteerde Exxon.

Tabak

Philip Morris (PM, o.a. Marlboro) kreeg in de VS met steeds meer beperkende maatregelen te maken en vreesde ten onder te gaan door het teruglopen van de winst. Maar gelukkig, er zijn nog landen waar de tabaksindustrie geen strobreed in de weg wordt gelegd. Indonesië is er zo een. Er mag overal gerookt worden, bovendien is het er hobby nummer één. En arbeidsvoorwaarden zijn er nauwelijks.
Een documentaire liet vorige week (6/3/17) zien hoe het bedrijf zoiets aanpakt. PM begon er in 1985 een eigen bedrijf en kocht in 2005 het Indonesische Sampoerna op. Daarmee kreeg het het grootst deel van de Indonesisiche markt in handen. De reclame van PM is vooral gericht op kinderen (officieel vanaf 18, in de praktijk vanaf 14 jaar).
Niks mis mee, zei de bestuursvoorzitter van PM, wij houden ons volledig aan de wet. Met slachtoffers van roken en slechte werkomstandigheden had hij niets van doen.
Philip Morris heeft in Bergen op Zoom ook een fabriek, die volgend jaar vooral tabak voor electronisch roken gaat maken.

Koeien

Een paar dagen geleden had ik een discussie met een jonge boer. Ik zei dat ik tegen de hele vee-industrie was omdat die slecht is voor dier en milieu. Ja maar, zei hij, boeren zijn ondernemers. Ik begrijp dat het welzijn van dieren en milieu ondergeschikt is aan het economisch gewin.
In Oost-Groningen willen twee boeren megastallen uitbreiden en bouwen voor respectievelijk 1000 en 1800 koeien. Dat zijn nog eens ondernemende boeren!
Wat bezield die mensen, dit heeft toch niks meer te maken met fatsoenlijk omgaan met dieren. De koeien in zulke stallen zijn puur productieapparaten die letterlijk uit gemolken worden. En denk ook aan alle kalfjes die dit oplevert en die opgefokt worden voor de slacht. Nog eens kassa.
De melkprijs is onlangs flink gekelderd, de overheid geeft zelfs subsidie voor het doden van koeien. Toen deze ‘ondernemers’ hun aanvragen deden was daar nog geen sprake van, maar de onzin van het bouwen van megastallen was er al wel.

Mijn stelling: Ondernemers hebben geen enkel moreel besef en gaan desnoods over lijken. Winst is het enige doel. Alleen wettelijke maatregelen houdt ze tegen. Die zullen van de politiek moeten komen.

https://decorrespondent.nl/6262/reconstructie-zo-kwam-shell-erachter-dat-klimaatverandering-levensgevaarlijk-is-en-ondermijnde-het-alle-serieuze-oplossingen/1062669891272-5cafa852
http://www.tabaknee.nl/nieuws/item/643-philip-morris-onder-het-vergrootglas-bekende-en-onbekende-toppers-deel-4
https://www.oneworld.nl/blog/van-jakarta-new-delhi-tot-aan-islamabad/philip-morris-hoopt-op-nog-meer-verslaafden-indonesie
http://www.tabaknee.nl/tabaksindustrie/andere-duistere-zaken/item/510-oud-marketingmanager-philip-morris-indonesie-qkinderen-zijn-onze-doelgroepq
ttps://fd.nl/ondernemen/1155899/philip-morris-gaat-weer-aan-de-slag-in-bergen-op-zoom

20/3/17

http://westerwoldegroen.nl/megastal-met-1000-koeien-in-munnekemoer-weer-stapje-dichterbij/. 29/4/15. Foto Thea de Boer.

PRO LIFE. OF NIET?

http://mozajudiek.webklik.nl/page/moza-iuml-ek-op-reis

Als het over euthanasie gaat of over abortus staan de christelijke partijen vooraan om tegen te zijn. Als het om zorg voor dieren gaat, staan dezelfde partijen weer vooraan om de veeboeren en de bioindustrie te beschermen.

Ik heb hun (verkiezings)programma’s erop nageslagen

Het CDA beleidt weliswaar dat het tegen megastallen is, maar als het om familiebedrijven gaat mag alles. Het doden van dieren voor het vlees en de melkproduktie (kalfjes) is geen probleem. Per slot is dat economie.
Het CDA is geen voorstander van verruiming van de euthanasiewetgeving of recht op levensbeëindiging. Over abortus denkt het CDA wat genuanceerder. Het mag, maar: elke vorm van menselijk leven (heeft) recht op bescherming. Dat geldt ook voor het ongeboren menselijk leven.
Het CDA maakt duidelijk onderscheid tussen het leven van mensen en dat van dieren. Bij de laatsten doet dat er minder toe! Hoe christelijk is dat eigenlijk?

De SGP maakt het in zijn dubbelzinnigheid het bontst, de partij is voor de doodstraf. Letterlijk: De hoge waarde van het leven brengt voor de SGP met zich, dat zij tegen abortus en euthanasie is, maar óók dat zij voorstander is van de doodstraf. Onbegrijpelijke taal. Hebben ze elkaar te veel met de bijbel om de oren geslagen?
Nog een citaat uit de standpunten van onze gereformeerde broeders: Dieren behoren tot Gods schepping. We mogen ze gebruiken, maar niet misbruiken. Wie een dier alleen maar ziet als een productiemiddel waarmee geld te verdienen is, doet geen recht aan de eigen waarde van het dier. Dit zou zo van de Partij voor de Dieren kunnen komen!
Maar even verder: Transporten van met name slachtvee over lange afstand moeten beperkt worden tot maximaal 500 kilometer of acht uur. Slachtvee? Oh, dat bestaat dus, maar hoe rijmt de SGP dat met de ‘Eigenwaarde van het dier’. Heeft iets met de doodstraf te maken?

De ChristenUnie tot slot is bijna even dubbelhartig. De CU verzet (zich) tegen de legalisering van abortus en is geen voorstander van de euthanasiewet.
Maar de ChristenUnie is uiterst vaag over de veeteelt. Een alinea over problemen van melkveehouders die te weinig voor hun melk krijgen is alles wat er te vinden is in het programma. Niets over megastallen, niets over dierenwelzijn. Maar wel: Jacht is belangrijk voor schadebestrijding en populatiebeheer. Ah, dieren mogen gedood worden! En die (dode) dieren moeten in de voedselketen gebracht worden. Geweldig: we mogen ze opeten ook.
De vleesindustrie heeft ook van de CU niks te vrezen.

6/3/17

 

Het Burgerinitiatief tegen de jacht

Woensdag 15 juni 2016 hebben we het burgerinitiatief Stop de hobbyjacht Groningen aangeboden aan de commissaris van de koning, René Paas. 

Wij wilden met het burgerinitiatief bereiken dat de provincie Groningen een einde maakt aan de hobbyjacht: de jacht op hazen, konijnen, fazanten, wilde eenden en houtduiven. Op deze dieren mag onbeperkt en zonder noodzaak gejaagd worden tijdens het jachtseizoen. Met het aanbieden van het initiatief werd Provinciale Staten verzocht het burgerinitiatief op de agenda te plaatsen.

Helaas is dit niet gelukt. Provinciale Staten vonden dat de bevoegdheid voor de jacht bij de staatssecretaris (minister) van economische zaken ligt. Het burgerinitiatief is niet in behandeling genomen! Dit ondanks dat we 1255 handtekeningen aanboden, er waren1000 nodig.

Jaarlijks worden er in Nederland ruim 1 miljoen dieren doodgeschoten voor de lol van een kleine groep hobbyjagers. Uit onderzoek blijkt, dat 72% van de Nederlanders hiertegen is. Vorig jaar stemde het parlement in met de Wet Natuurbescherming, waardoor provincies o.a. meer verantwoordelijkheid krijgen voor de uitvoering van de jacht. De wet treedt per 1 januari 2017 in werking.

Wij, een groep mensen van de Partij voor de Dieren en andere sympathisanten, zijn teleurgesteld. Maar we gaan door en denken aan een landelijke actie.

Juni '16